Cần làm gì khi bị xây nhầm nhà trên đất?
36.net.vn xin chia sẻ với quý vị và các bạn kinh nghiệm nhỏ hữu ích về việc người dân cần làm gì khi bị xây nhà trên đất của mình để bảo vệ quyền lợi hợp pháp?
1. Xác minh quyền sử dụng đất và tình trạng pháp lý
Bước đầu tiên là giữ bình tĩnh và kiểm tra kỹ giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất như sổ đỏ, sổ hồng. Người dân cần xác định rõ mảnh đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của mình, không có chồng lấn, sai diện tích hoặc sai mốc giới.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xây nhầm có thể đến từ việc đo đạc sai, cấp giấy chứng nhận sai đối tượng, hoặc cố tình lấn chiếm đất. Do đó, việc xác minh tình trạng pháp lý là căn cứ quan trọng trước khi bước vào các bước xử lý tiếp theo.
---> Xây nhà trên đất người khác đứng tên có bị phạt không? <---
2. Thương lượng, đàm phán thiện chí với chủ tài sản
Nếu xác định rõ quyền sử dụng đất của mình, người dân nên trao đổi trực tiếp với người xây dựng công trình. Có thể thương lượng các phương án như:
- Hoán đổi đất.
- Bán lại quyền sử dụng đất.
- Mua lại nhà hoặc tài sản đã xây trên đất.
- Thậm chí sử dụng dịch vụ “thần đèn” để di chuyển công trình.
- Việc thương lượng trên tinh thần thiện chí có thể giúp giải quyết nhanh chóng, hạn chế tranh chấp kéo dài.
3. Hòa giải tranh chấp tại UBND cấp xã
Nếu thương lượng thất bại, theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, người dân có quyền gửi đơn yêu cầu UBND cấp xã nơi có đất tổ chức hòa giải. Đây là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa án.
>>> Giải quyết tranh chấp đất đai ở cấp xã như thế nào? <<<
4. Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền
Trong trường hợp hòa giải không thành, chủ đất có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu:
- Công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp.
- Buộc chủ công trình vi phạm tháo dỡ hoặc di dời toàn bộ tài sản khỏi đất.
- Nếu bản án có hiệu lực mà chủ tài sản không chấp hành, người dân có thể yêu cầu cơ quan thi hành án thực hiện cưỡng chế.
5. Xử lý khi có hành vi chống đối hoặc chiếm giữ trái phép
Trong quá trình cưỡng chế, nếu chủ tài sản cố tình chống đối, cản trở thi hành án, họ có thể bị xử lý về hành vi chống người thi hành công vụ. Trường hợp nghiêm trọng, cố tình chiếm giữ không trả lại đất, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chiếm giữ trái phép tài sản theo Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015.
>>> Xem thêm: Quyền lợi người dân khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp
6. Biện pháp phòng ngừa xây nhầm nhà trên đất
Để tránh rủi ro, sau khi mua đất, người dân nên:
- Lợp tôn hoặc xây tường bao quanh khu đất.
- Thường xuyên kiểm tra, giám sát khu đất để sớm phát hiện sai sót về mốc giới, diện tích.
- Lưu giữ đầy đủ hồ sơ, giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất để làm căn cứ pháp lý khi cần.
Khi bị xây nhầm nhà trên đất, người dân cần bình tĩnh, xác minh quyền sử dụng đất, thương lượng trước, nếu không đạt kết quả thì tiến hành hòa giải và khởi kiện theo đúng quy định. Luật pháp bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ đất, nhưng sự chủ động, thận trọng ngay từ đầu vẫn là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
